চিন্তনঃ সমৃদ্ধ জীৱন, শ্যাম বেনেগল আৰু সাৰাংশঃ ড০ অজয় লাল দত্ত

সমৃদ্ধ জীৱন, শ্যাম বেনেগল আৰু সাৰাংশ

ড০ অজয় লাল দত্ত

সৃষ্টিশীলতা মানুহৰ জীৱনৰ এক মহৎ সক্ষমতা আৰু সৌভাগ্য। সৃষ্টিশীল লোকসকল সমাজৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ সম্পদ। এই সকল লোকৰ বাবে পৃথিৱীখন নিত্য নতুন হয়। ধুনীয়া হয়। গতিকে সৃষ্টিশীলতা বৰ্তাই ৰখা আৰু বিকাশ কৰাৰ স্বাৰ্থত মানুহক সমৃদ্ধ জীৱনৰ কৌশলবোৰ শিকোৱা উচিত। কথাখিনি 'কৃতজ্ঞতা', জীৱন আৰু শিক্ষাৰ বাবে এক বিজ্ঞান, শীৰ্ষক কিতাপখনত ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শিক্ষাতত্ত্ব বিভাগত অধ্যাপনা কৰা ডঃ প্ৰাঞ্জল বুঢ়াগোহাঁইৰ। তেখেতে ধেমাজিৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ সীমান্তৰ পাহাৰৰ পাদদেশৰ নিজৰ সুবাহী নামৰ অঞ্চলটোত বিদ্যা-দ্যা লিভিং স্কুল নামেৰে এখনি এক অৰ্থত ব্যতিক্ৰমী বিদ্যালয়ো স্থাপন কৰিছে। শিশু সকলক জীয়াই থকাৰ কলা, পৰিবেশ আৰু সাংস্কৃতিক ভাৱে সুশিক্ষিত কৰাৰ বাবে পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে, প্ৰয়াসটিয়ে সচেতন সমাজৰ বিশেষ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰাৰ লগতে প্ৰশংসা, যথোচিত সমাদৰ লাভ কৰিছে। কিতাপখনিত ইতিবাচক শিক্ষাৰে শিশু-কৈশোৰৰ মনোজগতলৈ জীৱনক সুন্দৰকৈ জীয়াবৰ বাবে হেঁপাহ আৰু কলাৰ বীজ সিঁচাৰ কথা কোৱা হৈছে।

আনফালে বিশ্বৰ উদ্যোগ ক্ষেত্ৰলৈ আহিছে Industry 5.0. এতিয়া প্ৰযুক্তিয়ে মানুহৰ মনৰ দৰেই কম্পিউটাৰক প্ৰশিক্ষণ দি 'কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা' বিকাশ কৰি, নিয়মমাফিক তথা ৰুটিন কামবোৰক প্ৰশিক্ষিত কম্পিউটাৰৰ দ্বাৰা পৰিচালিত কৰি অটোমেট কৰাৰ দৌৰত আগবাঢ়িছে। এতিয়া OT+IT =IIOT ৰ নতুন ফৰ্মূলা, অৰ্থাত অপাৰেটিং টেকনলজি+তথ্য প্ৰযুক্তি= ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল ইণ্টাৰনেট অৱ থিংগছৰ ধাৰা দ্ৰুত গতিত বিকাশ হৈছে। কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰে মেছিন লাৰ্নিং (AI & ML)ৰ জৰিয়তে উতপাদনী উদ্যোগ, সেৱা উদ্যোগ আদিলৈ বিশাল পৰিবৰ্তনৰ জোৱাৰ অহাৰ ঢৌ অনুভূত হৈছে। ইতিহাস যেনেকৈ পুনৰাবৃত্তি হয়, সেই একেই ধৰণেৰে শিল্প বিপ্লৱৰ সময়ত, মেচিনে মানুহৰ কাম কাঢ়ি কৰ্মহীন কৰিব নেকি, ধৰণৰ গণশংকাত মানুহ আক্ৰান্ত হোৱাৰ দৰেই, বিগত শতিকাত কম্পিউটাৰে মানুহৰ চাকৰি খাব বুলি এক ভয়ৰ জ্বৰত আক্ৰান্ত হৈছিল। কিন্তু দেখা গল যে, ভাৰতে এতিয়া কম্পিউটাৰ নিৰ্ভৰ তথা সহায়ক, সেৱা উদ্যোগৰ জৰিয়তেই বহু কোটি মানুহক সংস্থাপনহে সৃষ্টি কৰিবলৈ সক্ষম হৈ দেখুৱালে। একেদৰেই UI (ইউজাৰ ইণ্টাৰফেচ) বা চফটৱেৰ নিৰ্মাণ কৰি উদ্যোগীকৰণ, ব্যৱসায়, ফিন-টেক আদিৰে অনা পৰিবৰ্তনৰ যোগেদিয়েই এতিয়া এপ, ৱেবচাইট, পৰ্টেল নিৰ্ভৰ ৰূপত বাণিজ্যৰো ব্যাপক পৰিবৰ্তিত ৰূপ আমি দেখিবলৈ পালো। এতিয়া UI ৰ সলনি AI আৰু এই কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাই UI উদ্যোগত মানুহৰ সলনি কেৱল কম্পিউটাৰেই প্ৰগ্ৰাম লিখিব নেকি, মেছিন লাৰ্নিঙেই সকলো শিকি লৈ মানুহক মানুহ নিৰ্ভৰতাৰ সলনি মেচিনৰ উত্তৰ নিৰ্ভৰ কৰি পেলাব নেকি তাৰো প্ৰশ্ন উঠিবলৈ আৰম্ভ হৈছে।

আগৰ কল চেণ্টাৰ সমূহৰ চাকৰিবোৰ, কেন্দ্ৰবোৰ বৰ্তমান অটোমেটেড চাটবুট, অটোমেটেড ভইচ ৰেচপন্স, অটোমেটেড চি.আৰ.এম (কাষ্টমাৰ ৰিলেচনশ্বিপ চফটৱেৰ)ৰ জৰিয়তেই সহজে হৈ উঠাত, সেই সেৱাকেন্দ্ৰ সমূহত 'পূৰ্বে প্ৰয়োজন হোৱা মানৱ-সম্পদ'ৰ চাহিদা নিশ্চয়কৈ নোহোৱা হৈ উঠিছে। মেছিন লাৰ্নিংৰ জৰিয়তে ষ্ট্ৰাকচাৰড আৰু নন-ষ্ট্ৰাকচাৰড তথ্যৰ দ্বাৰা প্ৰশিক্ষিত হৈ গঢ় লৈ উঠা লাৰ্জ লেংগুৱেজ মডেল (LLM) সমূহ যেনে চাট-জিপিজি, গুগোল জেমিনি, মাইক্ৰচফটৰ কো-পাইলট সমূহে লিখা মেলা, প্ৰৱন্ধ, সাৰাংশ লেখা, প্ৰেজেণ্টেচন বনোৱাকে ধৰি কামৰ লগতে ব্যৱহাৰকাৰীৰ আজ্ঞা অনুসৰি ফটো, বাখ্যাচিত্ৰ, ভিডিঅ' আদিৰ সৃষ্টি সহজে কৰিও সৃষ্টিশীলতাৰ প্ৰতি আৰু এই সৃষ্টিশীল কাৰ্যত পেশাগত ভাৱে জড়িত সকলৰ প্ৰতি এক নব্য-প্ৰকাৰৰ ভাবুকিৰ সৃষ্টি কৰিছে। মানুহৰ মনত পুনৰ বাবে সেই ঐতিহাসিক শংকাই নতুন ৰূপত এইবাৰ মানুহৰ বুদ্ধিমত্তা বনাম মেচিনৰ কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাই, এক নতুন চিন্তাৰ যুঁজ হিচাবে মূৰ দাঙি উঠিছে।

ব্যক্তিগত ভাৱে পেশাগত উদ্যোগিক ক্ষেত্ৰত কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ প্ৰয়োগৰ সম্ভাৱনীয়তা আৰু তাৰ বাস্তৱিক ৰূপৰেখা তৈয়াৰ কৰাৰ বাবে কৰি থকা পঢ়াশুনাৰ মাজতে 'সৃষ্টিশীলতা আৰু সাৰ্থক ভাৱে জীয়াই থকাৰ মাদকতা' আৰু ভৱিষ্যতৰ দিনত প্ৰযুক্তিয়ে সলাব লগা পৰিৱেশক লৈয়ো ভিন্ন চিন্তাই দোলনি নিদিয়া নহয়। এইখিনিতে, মই শেহতীয়াকৈ তুলি লোৱা দুখন কিতাপৰ কথা উল্লেখ কৰিব বিচাৰোঁ: এখন হৈছে কেল নিউপোৰ্টৰ (Cal Newport) 'ডিজিটেল মিনিমেলিজম' (Digital Minimalism), যিয়ে 'এক কোলাহলপূৰ্ণ পৃথিৱীত একাগ্ৰ জীৱন শৈলী বাচনি' কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে; আৰু আনখন হৈছে এআই আহিলাৰ ব্যৱহাৰ কৰি সৃষ্টিশীলতাৰ কলাত দক্ষতা অৰ্জন কৰাৰ ওপৰত শানু শ্বাহৰ (Shanu Shah) 'এআই টু এ প্লাছ' (AI to A+)। এই কিতাপ দুখনে দুটা বিপৰীতমুখী দৃষ্টিভংগী দাঙি ধৰে যদিও দুয়োখ গ্ৰন্থেই মোৰ বোধেৰে মনৰ জগতৰ বাবে পৰিপূৰক! এইবোৰৰ মাজতে ভাৰতৰ প্ৰসিদ্ধ চিনেমা-নিৰ্মাতা শ্যাম বেনেগাল দেৱৰ ইহলীলা সম্বৰণৰ খবৰটিয়ে জোকাৰি গল আৰু তেওঁৰ কৰ্মৰাজিৰ সোৱাদ লবলৈকে তেখেতৰ সৃষ্ট চিনেমাৰ জগতখনত এভুমুকি মাৰিলো। তাৰে ভিতৰত ১৯৮৭ চনত নিৰ্মিত 'সুছমান' (The Essence) নামৰ লণ্ডন ফিল্ম ফেষ্টিভেললৈ আমন্ত্ৰণ লভা চিনেমাখনত হস্ত-তাঁত বস্ত্ৰ শিল্পৰ জগতখনত টেক্সটাইল মেচিন আৰু পাৱাৰ লুমৰ আগমনে সৃষ্টি কৰা ধুমুহাজাক আৰু তাৰ মাজত বোৱা-কটা সমবায় সমূহে মুখামুখি হোৱা প্ৰত্যাহ্বানক দেখুওৱা হৈছে। এগৰাকী অতি কুশল হস্ত-কলাৰ শিল্পী তথা শিপীনীৰ ৰূপত ওম পুৰীয়ে কৰা অনবদ্য অভিনয়ৰ মাজত অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ হাতে-বোৱা শাৰীৰ অনুপম সৃষ্টিবোৰৰ বিপৰীতে দাৰিদ্ৰতাৰ পিষ্ট কৰা অথচ কেইবা প্ৰজন্মৰ কলাক ধৰি ৰখাৰ বাবে কৰি থকা জীৱন সংগ্ৰামখনক সুন্দৰকৈ তুলি ধৰিছে। এই পাৰম্পৰিক কলা, তাৰ সৃষ্টি, অনুপম ডিজাইন সমূহক লৈ অতি সংবেদনশীল এগৰাকী আধুনিক ডিজাইনাৰৰ ৰূপত অভিনয় কৰা নীনা গুপ্তাই শিপিনী সকলক মজদুৰ বুলি কব খোজা মানসিকতাৰ বিৰোধিতা কৰিছে, তাৰ বিপৰীতে তেওঁ মান্যতা দিছে সেই সকল শিপিনীৰ অতি-কুশল হস্ত-কলাৰ শিল্পী বা Master Craftman ৰূপেহে।

অতি কম দৰত দিনে-নিশাই কষ্ট কৰিও নিজৰ পাৰম্পৰিক শিল্পক জীয়াই ৰখা এই শিল্প-কৰ্মীসকলে এফালে নিজৰ দাৰিদ্ৰতাৰ বিৰুদ্ধে সংগ্ৰাম কৰিছে, আনফালে শোষণকে বাণিজ্যৰ মূল বুলি মানি চলা মধ্যভোগীৰ চেঁপাৰ সৈতে যুঁজিছে আৰু আনফালে মেচিনৰ আগ্ৰাসনে হস্ত-তাঁত বস্ত্ৰ শিল্পক নিঃশেষ কৰিব বুলি চলা বিশাল প্ৰচাৰৰ আগতে নিজকে অসহায় অনুভৱ কৰিছে। এই দ্বন্দৰ মাজতে নিজৰ দুঃচিন্তা আৰু জীৱনৰ চাপৰ মাজত হস্ত-শিল্পৰ এডাল এডাল সূতা বৈ যোৱাৰ কাৰ্যক, কবীৰ দাসৰ দোহাৰে লোৱা প্ৰেৰণা আৰু এই কৰ্মই ভগৱানৰ প্ৰাৰ্থনাৰ (Work is worship) ৰূপত কৰা চিত্ৰায়ন সফল হৈছে। পেশাগত ভাৱে এগৰাকী হস্ততাঁত শিল্পী কবি সন্ত কবীৰক ইয়াত এক শক্তিশালী ৰূপক হিচাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। শেষত, নিজৰ অনুপম সৃষ্টি আৰু অবিৰত সাধনাৰ বলতে এক অনন্য হস্ত-শিল্পৰ শিল্পী ৰূপে স্বীকৃতি লভি ৰামালু (ওম পুৰী) পেৰিছলৈ আমন্ত্ৰিত হৈছে।

বিশ্বৰ ফেশ্বন কেপিটেলত ফৰাচী সাংবাদিকৰ সৈতে হোৱা কথা বতৰাটোতে যেন প্ৰকাশ পাইছে, গোটেই দ্বন্দ আৰু শংকাৰ উত্তৰবোৰ। ৰামালুৱে 'জীৱনৰ পৰিস্থিতিবোৰক লৈ সুখী নে' বুলি কৰা প্ৰশ্নৰ উত্তৰটো দিছে এনেদৰে-'তেওঁ পূৰ্বপুৰুষে দি যোৱা কলাটোক ধৰি ৰাখি সুখী'! If it is not in danger, if the craft will die, as india becomes more industrialized, মেচিনৰ আগ্ৰাসনত এই কলা নিঃশেষ হৈ যাব নেকি? তাৰ সহজ উত্তৰত ৰামালুৱে কৈছে-'এই কলাৰেই যদি জীৱনটো সুন্দৰকৈ সুখী হৈ চলি যায়, তেতিয়াহলেনো আমি কিয় মেচিনৰ পিছ লমেই বা কিয়? হাতেৰে কাম কৰি যি সুখানুভূতি, সন্তুষ্টি পোৱা যায়, সেয়া মেচিনৰ পৰা কেনেকৈ পাম?' সংবদেনশীল ডিজাইনাৰ নীনাই কথাখিনি সাৰমৰ্মখিনি তুলি ধৰিছে এইদৰে-'Obviously, he will not give up his craft for any mechanical job, and that's why we must make space for creative persons like him, so that they can perform even in an industrialized society, a method by which a cosntant and growing market should be made available for the crafts that is created by working with their own hands. And this must be combined with usefulness and aesthetic appreciation. A person who involved in the whole creative process of creating the beautiful piece of cloth, should not induced to doing a mechanically repetative functions, which is a tiny fraction of the whole process. The concept of contemporary life does not provide the satisfaction of creative work to most people, that leads to a great sense of aliniation and eradication. Should we allow the remaining craftmans to die out on historical anachronism?'

এই কথাখিনিয়ে সময়ৰ সতে খোজ মিলাব নোৱাৰাৰ বাবেই পাৰম্পৰিক কলা, সৃষ্টিশীলতা আদিক প্ৰযুক্তিৰ দিনে জনোৱা প্ৰত্যাহ্বান আৰু দ্বন্দ্ব প্ৰস্ফুতিত হৈ উঠিছে। কিন্তু, এই কথাও স্পষ্ট হৈ উঠিছে যে, মেকানিকালি ৰিপিটেটিভ কাম, সৃষ্টি আৰু উদ্যোগ দুয়োটা ক্ষেত্ৰৰ বিশাল পৰিসৰৰ এটি ক্ষুদ্ৰ অংশহে, যিটোত এতিয়া কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাই খোজ পেলাইছে। মানুহৰ বৌদ্ধিক জ্ঞান আৰু বুদ্ধিমত্তা অবিহনে কৰিব নোৱাৰা বহুত বেছি কামেই এতিয়াও বাণিজ্য, কৰ্ম, উদ্যোগ ক্ষেত্ৰত আছে। আৰু সৃষ্টিশীলতা আৰু কলাৰ বিশাল ক্ষেত্ৰতো আছে। কিন্তু কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ পৰিধি কলৈকে সীমাবদ্ধ থাকিব, বৰ্ধিত প্ৰযুক্তিৰ প্ৰসাৰণে হাতৰ কাম আৰু মনৰ কামৰ পৰিসীমা কিমান গতিত সংকুচিত কৰি আনিব, সেয়া কিন্তু আধুনিক সমাজৰ বাবে এক চিৰ-দোল্যমান প্ৰশ্নই হৈ থাকিব। মানুহৰ মন আৰু হাতৰ সৃষ্টিত থকা 'বৈচিত্ৰতাৰ সমাহাৰ' আৰু 'একক অনন্য সৃষ্টিৰ ন-ন সমলৰ' মাজত বিচাৰি পোৱা সন্তোষ আৰু সেই সৃষ্টিবোৰৰ প্ৰতি থকা কদৰ বৰ্তি থাকিব আৰু, মানৱ সমাজেও প্ৰযুক্তিৰ প্ৰসাৰণৰো কিছু বাউণ্ডেৰী কণ্ডিচন দি ৰাখিবলৈ নিশ্চয় বাধ্য হৈ থাকিব। সৃষ্টিশীলতা মানুহৰ জীৱনৰ এক মহত সক্ষমতা আৰু সৌভাগ্য, এই সৃষ্টিশীলতা বৰ্তাই ৰখাৰ বাবে যে সভ্যতায়ো এক প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হব, সেই কথাও কিন্তু নিশ্চিত। ------------------------------------------- English Translation

A Fulfilling Life, Shyam Benegal and 'The Essence'

Dr. Ajoy Lal Dutta

Creativity is a great capability and a blessing of human life. Creative people are society's greatest asset. Because of them, the world is made ever new and beautiful. Therefore, in the interest of sustaining and nurturing creativity, people should be taught the skills of a fulfilling life. These words are from the book 'Gratitude: A Science for Life and Education' by Dr. Pranjal Buragohain, who teaches in the Department of Education at Dibrugarh University. In his native area of Subahi, in the foothills along the Arunachal Pradesh border in Assam's Dhemaji district, he has also established a school that is exceptional in its own way, named Vidya – The Living School. The initiative, which has taken steps to educate children well in the art of living, the environment and culture, has drawn the special attention of the aware public and received praise and due recognition. The book speaks of sowing, through positive education, the seeds of the desire and the art of living life beautifully in the minds of children and adolescents. On the other hand, the world's industrial sector is now moving towards Industry 5.0. Technology is now racing ahead to develop 'artificial intelligence' by training computers to think like the human mind, and to automate rule-based and routine tasks by having them performed by trained computers. The new formula OT + IT = IIoT, that is, Operating Technology + Information Technology = Industrial Internet of Things, is developing rapidly. Through Artificial Intelligence and Machine Learning (AI & ML), a tide of massive change is being felt across manufacturing, service industries and beyond. History repeats itself: just as people were gripped by mass fear during the Industrial Revolution that machines would snatch away their work and leave them jobless, in the last century people were struck by a fever of fear that computers would eat up human jobs. Yet it turned out that India was, in fact, able to create employment for many crores of people through computer-based and computer-assisted service industries. Similarly, through the changes brought about by building UIs (user interfaces) and software for industrialisation, business, fintech and more, we have witnessed a sweeping transformation of commerce into app-, website- and portal-based forms. Now AI is replacing UI, and questions have begun to arise: will artificial intelligence make computers alone write programs in place of humans in the UI industry? Will machine learning learn everything and make people dependent on machines' answers instead of on other people? The jobs and centres of the former call centres are now easily handled by automated chatbots, automated voice responses and automated CRM (Customer Relationship Management) software, so the demand for the 'human resources once required' in those service centres is surely disappearing. Large Language Models (LLMs) built through machine learning by training on structured and unstructured data, such as ChatGPT, Google Gemini and Microsoft Copilot, can handle work such as writing, essays, summaries and presentations. They can also easily create photos, illustrations, videos and more as the user commands. In doing so, they pose a new kind of threat to creativity and to those who are professionally engaged in creative work. Once again, that historical apprehension has raised its head in the human mind in a new form, this time as a new battle of ideas: human intelligence versus the artificial intelligence of machines. On a personal note, while studying the potential applications of artificial intelligence in professional industrial settings and preparing a practical roadmap for them, I have often been stirred by thoughts about 'creativity and the intoxication of living meaningfully', and about how technology will change our environment in the days to come. Here, I would like to mention two books I have picked up: one is Cal Newport's 'Digital Minimalism', which stresses 'Choosing a Focused Life in a Noisy World', and the other is 'AI to A+' by Shanu Shah, on mastering the art of AI content crafting. The two books present two contrasting perspectives! Amid all this, the news of the passing of the renowned Indian filmmaker Shyam Benegal shook me, and to savour his body of work, I took a glimpse into the world of cinema he created. Among his films is 'Susman' (The Essence), made in 1987 and invited to the London Film Festival. It depicts the storm created by the arrival of textile machines and power looms in the world of handloom weaving, and the challenges that weaving and spinning cooperatives faced in the midst of it. Through Om Puri's outstanding performance as a highly skilled craftsman and weaver, the film beautifully portrays a life of struggle. Set against the exquisite handwoven saris of Andhra Pradesh, it shows people crushed by poverty yet striving to preserve an art handed down over several generations. Neena Gupta plays a modern designer who is deeply sensitive to this traditional art, its creation and its unique designs. She opposes the mindset that would call the weavers mere labourers and instead recognises them as highly skilled artisans, or Master Craftsmen. These artisans keep their traditional craft alive by toiling day and night for very low wages. On one front, they fight against their own poverty; on another, they battle the pressure of middlemen who treat exploitation as the essence of trade; and on yet another, they feel helpless in the face of the massive propaganda that the onslaught of machines will wipe out the handloom industry. Amid this conflict, the film successfully portrays the weaving of each thread, carried on through worry and the pressures of life, as a prayer to God (Work is worship), inspired by the dohas of Kabir Das. Saint Kabir, a poet who was a handloom weaver by profession, is used here as a powerful metaphor. In the end, recognised as a unique craftsman by virtue of his exquisite creations and unceasing dedication, Ramulu (Om Puri) is invited to Paris. In his conversation with a French journalist in the world's fashion capital, the answers to all this conflict and apprehension seem to emerge. Asked whether he is happy with his circumstances in life, Ramulu replies that he is happy holding on to the craft handed down by his forefathers! Then comes the question: is the craft not in danger of dying as India becomes more industrialised, and will this art be wiped out by the onslaught of machines? Ramulu answers simply: 'If life goes on beautifully and happily with this very craft, why should we chase machines at all? How could we ever get from a machine the joy and satisfaction that one gets from working with one's hands?' The sensitive designer, Neena, sums up the essence of it all as follows: 'Obviously, he will not give up his craft for any mechanical job, and that's why we must make space for creative persons like him, so that they can perform even in an industrialised society. There must be a method by which a constant and growing market is made available for the crafts that are created by working with their own hands. And this must be combined with usefulness and aesthetic appreciation. A person who is involved in the whole creative process of creating a beautiful piece of cloth should not be induced to perform mechanically repetitive functions, which are a tiny fraction of the whole process. The concept of contemporary life does not provide the satisfaction of creative work to most people, which leads to a great sense of alienation and eradication. Should we allow the remaining craftsmen to die out as a historical anachronism?' These words bring out the challenge and conflict that the age of technology poses to traditional art and creativity that cannot keep pace with the times. Yet it also becomes clear that mechanically repetitive work is only a small part of the vast expanse of both creation and industry, and it is in this space that artificial intelligence has now set foot. There is still a great deal of work in commerce, employment and industry that cannot be done without human intellectual knowledge and intelligence, and the same holds true for the vast field of creativity and art. However, how far the reach of artificial intelligence will extend, and how quickly the spread of advancing technology will shrink the boundaries of the work of the hands and the work of the mind, will remain an ever-swaying question for modern society. The satisfaction found in the 'confluence of diversity' and in the 'ever-new resources of singular, unique creation' that lie within the creations of the human mind and hands, along with the appreciation for those creations, will endure. Human society, too, will surely be compelled to set certain boundary conditions on the expansion of technology. Creativity is a great capability and a blessing of human life, and it is equally certain that civilisation, too, will face a challenge in sustaining it.